| Sanktuarium Najświętszego Serca Pana Jezusa |
|
 |
| |
|
|
Historia jezuitów polskich w USA
Historia jezuitów polskich w Stanach Zjednoczonych sięga początków XIX w. Po kasacie
zakonu bp John Carroll, były jezuita, w okresie wojny wyzwoleńczej brał udział w
powstaniu Deklaracji Niepodległości z 1776 roku. W roku 1789 został pierwszym biskupem
amerykańskim ze stolicą w Baltimore. Nawiązał ścisłe kontakty z jezuitami białoruskimi,
do których afiliowali się jezuici amerykańscy. Dzięki staraniom Carrolla przybyło
z Białorusi do Ameryki 8 jezuitów, w 1806 r.: Adam Britt, Jan Henry, Franciszek
Malevé, Antoni Kohlmann i Piotr Epinette, w 1810 r. dołączył do nich Jan Antoni
Grassi, a w rok później Piotr Malou i Maksymilian Rantzau. Szczególnie Grassi i
Kohlmann mieli duży wpływ na rozwój Kościoła katolickiego w Stanach Zjednoczonych,
a niemal wszyscy odgrywali znaczną rolę w rozwoju pierwszego katolickiego Uniwersytetu
Georgetown.
Po wydaleniu zakonu z Rosji w 1820 r. sześciu jezuitów wylądowało ostatecznie w
Ameryce. Byli wśród nich Polacy. Franciszek Dzierożyński przybył do Georgetown pod
koniec 1821 r., po czym pełnił w latach 1823-30 urząd przełożonego misji amerykańskiej
oraz pomiędzy 1840 a 1843 rokiem urząd prowincjała Prowincji Maryland; inicjował
powstanie katolickiej uczelni w Saint Louis i Holy Cross w Worcester. Szczęsny Filip
Sacki i Bonifacy Krukowski, którzy przybyli do USA w 1821 r., zasłynęli jako wielojęzyczni
misjonarze. Oprócz nich pracowali w Ameryce spośród jezuitów białoruskich: Wilhelm
Feiner, Fidelis Grivel i Jan Menet. W okresie Wiosny Ludów i rozproszenia jezuitów
w monarchii austriackiej, wyjechał do Ameryki Kasper Matoga (pierwszy Polak wyświęcony
w 1852 r. w Ameryce) oraz kilkunastu Austriaków i Czechów, związanych studiami lub
pracą z Prowincją Galicyjską.
Wraz z falą emigracji zarobkowej i powstawaniem polskich skupisk w Stanach Zjednoczonych,
z inicjatywy biskupów amerykańskich generał zakonu Piotr Beckx zlecił Prowincji
Galicyjskiej przeznaczenie kilku misjonarzy do pracy wśród Polonii amerykańskiej.
Pracowali w Stanach Zjednoczonych przed I wojną światową: Ignacy Peuckert 1863-78,
Aleksander Matauschek 1864-1907, Franciszek Schulak 1866-1906, Robert Scholtz 1874-75,
Franciszek Stuer 1881-1900, Józef Sperl 1881-83, Władysław Sebastiański 1884-96,
Marceli Chmielewski 1884-96, Leopold Suchowski 1897-99, Stanisław Wnęk 1897-1900,
Jan Beigert 1898-1900 i 1905-9, Alojzy Warol 1900-12 i 1916-28, Jan Rothenburger
1900-6, Karol Janowski 1903-30, Józef Bieda 1903-34, Franciszek Bümann (Bimański)
1907-52, Antoni Boc 1906-13, Józef Pustkowski 1908-11, Franciszek Mollo 1912-39
i Michał Kurzeja 1912-32.
Pierwsi misjonarze rezydowali w St. Louis (Missouri) i pracowali w najbliższej jego
okolicy. Do wyjątków należał Matauschek, misjonarz i redaktor, rezydujący w międzynarodowym
ośrodku misyjnym w Washington (Missouri) oraz Schulak, misjonarz i organizator,
mieszkający głównie w Chicago. W 1881 r. objęli opiekę głównie nad ośrodkami polonijnymi
w stanie Nebraska i pracowali tam do 1896 r. Po rezygnacji, na polecenie generała,
z prowadzenia parafii w 1896 r., pracowali wyłącznie w charakterze misjonarzy wędrownych.
Stałe bazy misyjne posiadali odtąd jezuici polscy w St. Charles (Missouri, 1897-98),
St. Louis (Missouri, 1898-1908), Milwaukee (Wisconsin, 1908-18), Cleveland (1903-12)
i Toledo (Ohio, 1913-34). W okresie międzywojennym przybył do Stanów Zjednoczonych
Alojzy Warol, który redagował od 1917 r. Posłaniec Serca Jezusa, oraz w 1921 r.
jego następca Ernest Matzel. W 1934 r. polscy jezuici otworzyli dom w Chicago, gdzie
koncentruje się obecnie ich działalność, zamknęli natomiast placówki w Toledo i
Nowym Jorku.
Ref. Burzliwe lata. Kr. 1983; Grzebień, Duchowieństwo s. 248-295; ATJKr 55, 1218,
1316, 1577, 3729, 4551, 4552 (Korespondencja, sprawozdania).
|
| Kalendarz wydarzeń w Jezuickim Ośrodku Milenijnym |
|
|
| |
|
|